AS-Iran Tandatangani MoU Rundingan Damai Hentikan Perang
WASHINGTON – Amerika Syarikat (AS) dan Iran melakar satu perkembangan diplomatik penting apabila Presiden AS, Donald Trump dan Presiden Iran, Masoud Pezeshkian menandatangani Memorandum Persefahaman (MoU) yang bertujuan meredakan ketegangan serta membuka laluan ke arah penyelesaian konflik antara kedua-dua negara.
Menurut seorang pegawai AS, dokumen berkenaan sebenarnya telah ditandatangani secara digital lebih awal oleh Naib Presiden AS, JD Vance dan ketua perunding Iran, Mohammad Baqer Qalibaf, dengan proses tersebut turut disaksikan oleh Trump.
MoU itu merupakan hasil rundingan intensif yang berlangsung selama beberapa minggu dan menjadi asas kepada usaha menamatkan konflik yang telah mencetuskan ketegangan geopolitik serta memberi kesan kepada pasaran tenaga global.
Beberapa pegawai kanan AS sebelum ini memaklumkan bahawa memorandum berkenaan merangkumi pelbagai komitmen strategik melibatkan aspek keselamatan, ekonomi dan program nuklear Iran.
Antara perkara yang dipersetujui termasuk penghentian operasi ketenteraan, pembukaan laluan kepada rundingan damai yang lebih menyeluruh serta pelaksanaan langkah berperingkat bagi melonggarkan sekatan terhadap Tehran.
Perjanjian itu juga dijangka membuka semula laluan perdagangan melalui Selat Hormuz yang merupakan antara laluan paling penting bagi pasaran tenaga dunia.
Trump sebelum ini menyifatkan perjanjian tersebut sebagai satu langkah penting ke arah mewujudkan kestabilan jangka panjang di Asia Barat.
Bagaimanapun, pelaksanaan penuh memorandum itu bergantung kepada tahap pematuhan kedua-dua pihak terhadap komitmen yang telah dipersetujui.
Memorandum berkenaan mengandungi 14 komitmen utama yang menjadi asas kepada proses damai antara kedua-dua negara:
1. Penamatan konflik di semua medan
AS, Iran dan sekutu masing-masing akan menghentikan semua operasi ketenteraan secara serta-merta dan kekal, termasuk di Lubnan. Kedua-dua pihak juga berjanji tidak akan melancarkan serangan atau ancaman baharu antara satu sama lain, selain menghormati kedaulatan Lubnan.
2. Hormati urusan dalaman
Washington dan Tehran bersetuju menghormati kedaulatan serta integriti wilayah masing-masing. Mereka juga berikrar tidak akan campur tangan dalam urusan politik dan hal ehwal dalaman negara satu sama lain.
3. Rundingan perjanjian akhir dalam tempoh 60 hari
Kedua-dua pihak bersetuju mencapai perjanjian muktamad dalam tempoh maksimum 60 hari. Tempoh itu bagaimanapun boleh dilanjutkan sekiranya dipersetujui bersama.
4. AS tamatkan sekatan laut
AS akan mula menarik balik sekatan laut dan halangan yang dikenakan terhadap pelabuhan Iran. Langkah itu dijangka selesai sepenuhnya dalam tempoh 30 hari selepas pelaksanaan perjanjian.
5. Pembukaan semula Selat Hormuz
Iran akan memastikan laluan kapal komersial melalui Selat Hormuz dibuka semula tanpa sebarang caj. Laluan itu dijangka beroperasi semula sebaik kerja pembersihan periuk api dan halangan keselamatan selesai dilaksanakan.
6. Dana pembangunan Iran
AS dan rakan serantau akan merangka pelan pembangunan serta pembinaan semula Iran bernilai sekurang-kurangnya AS$300 bilion. Bagaimanapun, Washington menegaskan dana itu tidak semestinya dibiayai secara langsung oleh kerajaan AS.
7. Penamatan sekatan ekonomi
AS bersetuju menamatkan semua sekatan ekonomi terhadap Iran termasuk yang berkaitan dengan resolusi Majlis Keselamatan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB). Jadual pelaksanaannya akan dimuktamadkan dalam rundingan susulan.
8. Tiada senjata nuklear
Iran bersetuju tidak akan memperoleh atau membangunkan senjata nuklear. Sebagai balasan, pelonggaran sekatan akan dilaksanakan secara berperingkat berdasarkan tahap pematuhan Tehran terhadap komitmen tersebut.
9. Kekalkan status quo program nuklear
Program nuklear Iran akan dikekalkan pada tahap semasa sementara penyelesaian muktamad dicapai. AS pula tidak akan mengenakan sekatan baharu sepanjang tempoh rundingan berlangsung.
10. Pengecualian eksport minyak
Washington akan memberikan pengecualian tertentu bagi eksport minyak, produk petroleum dan urusan berkaitan. Langkah itu bertujuan membantu pemulihan ekonomi Iran sepanjang proses pelaksanaan perjanjian.
11. Pelepasan dana beku Iran
AS akan membenarkan akses semula kepada dana Iran yang dibekukan atau disekat sebelum ini. Sebahagian dana dijangka dilepaskan secara berperingkat mengikut perkembangan pelaksanaan perjanjian.
12. Mekanisme pemantauan
Kedua-dua negara akan menubuhkan mekanisme khas bagi memantau pelaksanaan MoU. Mekanisme itu juga bertanggungjawab memastikan setiap komitmen dipatuhi oleh kedua-dua pihak.
13. Rundingan perjanjian muktamad
Selepas pelaksanaan MoU bermula, AS dan Iran akan memulakan rundingan ke arah perjanjian damai yang lebih menyeluruh. Rundingan itu akan menentukan kaedah pelaksanaan bagi semua perkara yang dipersetujui.
14. Kelulusan Majlis Keselamatan PBB
Perjanjian akhir yang dicapai kelak akan disahkan menerusi resolusi mengikat Majlis Keselamatan PBB. Langkah itu bertujuan memberikan jaminan undang-undang antarabangsa terhadap pelaksanaan perjanjian berkenaan.