RCI Bongkar Krisis Tabung Haji: Untung RM3.4 Bilion Yang Dilapor, Sebenarnya Rugi RM1.4 Bilion
KUALA LUMPUR, 30 Julai – Laporan penuh Suruhanjaya Siasatan Diraja berhubung Lembaga Tabung Haji mendedahkan kelemahan serius dalam tadbir urus, pengurusan kewangan dan proses pengawasan institusi berkenaan sehingga menyumbang kepada krisis kewangan yang memuncak pada 2018.
Laporan setebal 211 halaman itu meneliti pengurusan dan operasi Tabung Haji, khususnya bagi tempoh 2014 hingga 2020, selain mengemukakan 25 syor bagi memperkukuh semula institusi yang menguruskan simpanan umat Islam untuk menunaikan haji.
Antara dapatan paling besar ialah kedudukan kewangan Tabung Haji bagi tahun 2017.
Walaupun penyata kewangan ketika itu melaporkan keuntungan bersih sebanyak RM3.4 bilion, RCI mendapati Tabung Haji sebenarnya sepatutnya mencatatkan kerugian bersih kira-kira RM1.4 bilion selepas mengambil kira pelarasan kewangan dan kerugian yang sepatutnya diiktiraf.
RCI turut berpandangan Tabung Haji tidak sepatutnya mengisytiharkan hibah tahunan 4.50 peratus dan hibah haji 1.75 peratus bagi tahun tersebut.
Keseluruhan pembayaran hibah itu dianggarkan berjumlah RM2.75 bilion.
Menurut laporan, keghairahan mengekalkan pembayaran hibah yang tinggi antara 2014 hingga 2017 telah melebihi kemampuan sebenar kewangan Tabung Haji dan menyebabkan rizab institusi itu semakin berkurangan.
RCI turut membangkitkan penggunaan amalan perakaunan kreatif dalam usaha membolehkan keuntungan dan hibah tinggi terus diumumkan meskipun aset Tabung Haji ketika itu lebih rendah daripada liabilitinya.
Selain itu, laporan mendapati kerugian susut nilai berjumlah RM227.81 juta tidak diiktiraf sepenuhnya dalam penyata kewangan 2017.
Jumlah tersebut termasuk RM164.58 juta yang dikaitkan dengan pelaburan dalam TH Heavy Engineering Bhd.
Suruhanjaya juga mempersoalkan kelemahan pengauditan apabila penyata kewangan Tabung Haji terus diberikan sijil audit bersih walaupun terdapat isu besar yang sepatutnya ditangani sebagai ketidakpatuhan.
Dalam masa yang sama, RCI mendapati bonus kakitangan dan syarikat berkaitan Tabung Haji dibayar pada kadar yang terlalu tinggi ketika institusi itu sedang berdepan masalah kewangan.
Bagi tempoh 2010 hingga 2017, kakitangan dilaporkan menerima bonus tahunan antara dua hingga 13 bulan gaji.
Pada 2014 sahaja, peruntukan bonus mencecah RM74 juta, termasuk bonus khas dua bulan selain bonus prestasi tahunan.
RCI berpandangan pembayaran bonus tinggi itu tidak wajar kerana Tabung Haji ketika itu berada dalam kedudukan aset yang lebih rendah berbanding jumlah liabiliti.
Laporan tersebut juga menyatakan amaran mengenai kedudukan kewangan Tabung Haji telah diberikan oleh Bank Negara Malaysia pada 2014 dan 2017, namun tindakan sewajarnya tidak diambil sehingga masalah menjadi lebih serius pada 2018.
Antara 25 syor yang dikemukakan ialah menjalankan audit forensik terhadap 14 pelaburan bermasalah, memperketat proses pelaburan dan pengurusan risiko serta memastikan pihak berkuasa menyiasat sebarang kemungkinan pelanggaran undang-undang.
RCI turut mengesyorkan supaya individu yang masih aktif dalam politik tidak dilantik sebagai pengerusi atau ahli lembaga Tabung Haji.
Cadangan itu bertujuan memastikan institusi berkenaan bebas daripada persepsi campur tangan politik, selain memperkukuh profesionalisme dan akauntabiliti dalam membuat keputusan.
Bagaimanapun, laporan RCI tidak dengan sendirinya menjadi bukti bahawa mana-mana individu telah melakukan kesalahan jenayah.
Sebarang dakwaan salah laku masih perlu disiasat oleh agensi penguat kuasa dan diputuskan melalui proses undang-undang yang sewajarnya.
Kerajaan kini mengarahkan siasatan berdasarkan dapatan laporan diteruskan serta-merta.
Laporan itu juga dijangka dibentangkan dan dibahaskan dalam satu sidang khas Dewan Rakyat, bagi membolehkan Ahli Parlimen meneliti dapatan, kelemahan dan pembaharuan yang perlu dilakukan terhadap Tabung Haji.
Pendedahan laporan RCI ini bukan sekadar membuka semula sejarah krisis kewangan Tabung Haji.
Ia menjadi peringatan bahawa institusi yang memegang amanah dan simpanan umat Islam tidak boleh diuruskan berdasarkan kepentingan politik, sasaran populariti atau keinginan memberikan pulangan tinggi tanpa mengambil kira kedudukan kewangan sebenar.